Zapalenie zatok
Budowa i funkcje zatok:
Zatoki przynosowe to wypełnione powietrzem przestrzenie w strukturze kostnej czaszki rozmieszczone symetrycznie wokół nosa i oczu. Wyścielone są błoną śluzową i stanowią przedłużenie jam nosa, kontaktując się z nimi przez ujścia naturalne zatok.
Prawidłowo funkcjonująca błona śluzowa nosa i zatok przynosowych pokryta jest licznymi rzęskami oraz gruczołami co jest niezbędne do sprawnego funkcjonowania samooczyszczającego się mechanizmu śluzowo-rzęskowego, którego celem jest m.in. transport i usuwanie zanieczyszczeń. Stan zapalny błony śluzowej skutkuje obrzękiem błony śluzowej, zaburzeniem ruchomości rzęsek, zaleganiem gęstej wydzieliny śluzowej i obniżeniem pH. Sprzyja to namnażaniu się drobnoustrojów, wirusów i grzybów w zatokach.
Przyczyną zapaleń zatok przynosowych są najczęściej wirusy (głownie RSV), które wywołują najczęściej łagodny przebieg choroby. Dochodzić jednak może do zakażenia bakteryjnego.
Rola zatok
Podejrzewa się, że rolą zatok może być zmniejszenie ciężaru twarzoczaszki, zmiana właściwości powietrza przepływającego przez górne drogi oddechowe (GDO), uważane są ponadto za swoiste przestrzenie rezonansowe dla głosu.
Czynniki predysponujące do rozwoju zapalenia zatok przynosowych:
- Nieprawidłowości anatomiczne (przerost migdałków, skrzywiona przegroda nosowa, odmienność budowy małżowin nosowych).
- Niedojrzałość układu immunologicznego
- Zespoły zaburzeń ruchomości rzęsek
- Zaburzenia hormonalne
- Pływanie
- Zanieczyszczenie środowiska
Epidemiologia:
Zapalenie zatok przynosowych to jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych. Dwie trzecie wszystkich infekcji, z którymi zgłaszamy się do lekarza, to choroby górnych dróg oddechowych. Szacuje się, że 50-90 proc. z nich wywołują wirusy.
Fazy rozwoju zapalenia zatok przynosowych:
I faza - przekrwienno-obrzękowo-wysiękowa (trwa kilka dni), dochodzi wówczas do nadmiernej produkcji śluzu wodnistego. Leczenie polega na "odetkaniu" dróg oddechowych zatkanych obrzękiem oraz "wysuszenie" ich z obfitej surowiczo-śluzowej wydzieliny. Spływająca wydzielina powoduje suchy, męczący kaszel, typowy dla I "naczyniowej" fazy zapalenia infekcyjnego.
II faza - wydzielania gęstego śluzu trwająca 7-14 dni. Rozszerzenie naczyń powoduje zwolnienie przepływu krwi i tzw. rolowanie lub toczenie się leukocytów po powierzchni śródbłonka. Wszystko to sprzyja powstawaniu w miejscu obrzęku nacieku komórkowego.
III faza - ropno-śluzowa, jest wynikiem nadkażenia bakteryjnego. Objawia się zmianą charakteru wydzieliny ze śluzowej na ropną , a często także pojawieniem się gorączki i występowaniem bólu.