Roślina lecznicza: Liść orzecha włoskiego (Juglandis folium)

Als pflanzliches Arzneimittel werden vor allem die getrockneten Blätter des Walnussbaums verwendet. Sie wirken zusammenziehend und entzündungshemmend.

Pochodzenie orzecha włoskiego (Juglans regia)

Orzech włoski (Juglans regia) jest jednym z najstarszych znanych drzew. Już w przed około 65 milionami lat, można było znaleźć dostojne okazy tego drzewa. Również stosowanie orzechów włoskich ma długą tradycję. Zgodnie ze znaleziskami archeologicznymi orzech włoski już około 9000 lat temu był stosowany jako wartościowy artykuł żywnościowy. Pochodzący z Iranu orzech włoski poprzez sieć dróg handlowych trafił z Azji i Chin do Grecji. W momencie przybycia do Europy rozpoczął się zwycięski pochód smakowitego i zdrowego orzecha. Grecy sprowadzili go do Cesarstwa Rzymskiego, a stamtąd rozprzestrzenił się do Galii.
Powodem szybkiego rozprzestrzeniania się orzecha jest fakt, iż ma on uniwersalne zastosowanie:

  • jego mocne drewno było stosowane do wyrobu mebli,
  • orzechy były spożywane zarówno w postaci niedojrzałej, jak i dojrzałej i wyciskano z nich olej,
  • jego liście (Juglandis folium) ze względu na wysoką zawartość garbników mają działanie ściągające, przez co mają zastosowanie w lecznictwie.

Jakie działanie mają liście orzecha włoskiego?

W roli surowca leczniczego stosowane są przede wszystkim zebrane latem i wysuszone liście orzecha włoskiego. Mają one działanie:

  • ściągające,
  • przeciwzapalne.

Liście orzecha włoskiego są obecnie stosowane głównie w

  • lekkich, powierzchniowych zapaleniach skóry oraz
  • wraz z innymi roślinami leczniczymi do wspomagania odporności (wzmacniania układu odpornościowego).

Jakie składniki zawierają liście orzecha włoskiego?

Do najważniejszych substancji czynnych zawartych w wysuszonych liściach orzecha włoskiego należą garbniki, flawonoidy, kwas kawowy, kwas wanilinowy i olejki eteryczne.

  • Garbniki: Ich zawartość w liściach może wynosić nawet 10 procent. Mają one działanie ściągające. Łączą się z białkami na skórze, przez co komórki zlokalizowane w górnych warstwach tkanek tracą wodę. Ściągające działanie garbników powoduje zredukowanie powierzchniowego przekrwienia, naczynia włosowate są w ten sposób zwężane. Rezultatem zwężenia naczyń jest ustępowanie obrzmienia błon śluzowych i mniejsze podrażnienia tkanek. Dzięki temu garbniki mają działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i łagodzą świąd.
  • Flawonoidy: Wiążą wolne rodniki mogące uszkadzać błonę komórkową i chronią naczynia włosowate. Podobnie jak garbniki, mają one działanie przeciwzapalne.
  • Olejki eteryczne: Większość olejków eterycznych wykazuje działanie dezynfekujące i bakteriobójcze.
  • Kwas kawowy i wanilinowy: są to wtórne metabolity o działaniu antyoksydacyjnym.

Skąd wzięła się nazwa orzecha włoskiego?

W antycznym Rzymie nazywano orzech włoski „żołędziami Jowisza“ - „jovi glans“.  Bogate w cenne składniki owoce drzewa uchodziły za dar boga Jowisza. Obowiązująca obecnie naukowa nazwa gatunkowa orzecha włoskiego - Juglans regia, czyli boski owoc Jowisza - świadczy, iż był on wysoko ceniony.

Jak go rozpoznać?

Drzewo orzecha włoskiego osiąga wysokość do 25 metrów. Posiada ono bardzo zwartą, rozłożystą koronę. Kora młodego drzewa orzechowego jest gładka i popielata. Wraz z wiekiem staje się pomarszczona, bruzdowata i przybiera ciemno-, a nawet czarnoszary kolor. Naprzeciwległe liście składają się z pięciu do dziewięciu eliptycznych lub jajowatych listków o długości od sześciu do piętnastu centymetrów. Orzech włoski jest drzewem jednopiennym. Oznacza to, że rozdzielne męskie i żeńskie narządy rozrodcze występują na jednym osobniku. Drzewo kwitnie od kwietnia do czerwca. Kwiaty męskie mają postać zwisających kotków o długości do 15 cm. Niepozorne kwiaty żeńskie są osadzone na końcu młodych pędów i zgrupowane w ilości od dwóch do pięciu na końcu krótkopędów, kwitną wraz z wypuszczaniem przez drzewo liści. Orzechy dojrzewają - w zależności od rodzaju i stanowiska - pomiędzy wrześniem a październikiem. Orzechowiec może osiągać wiek do 250 lat.

Na jakich terenach rosną drzewa orzecha włoskiego?

Orzechowce potrzebują dużo światła, poza tym bardzo lubią wysokie temperatury. Jednak zimne okresy są konieczne dla ich cyklu wegetacyjnego, ponieważ orzech włoski potrzebuje do wykiełkowania niskich temperatur. Drzewa orzechowe dobrze czują się na glebach żyznych, gliniastych. Pomimo że orzechy włoskie pochodzą ze Środkowego Wschodu, obecnie największe ich plantacje znajdują się w Kalifornii. Drzewa orzechowe rosną również w Niemczech i bardziej odległych częściach Europy. Zbiory z tych drzew są jednak na tyle małe, że hodowle komercyjne są niemal nieopłacalne.

Drzewo orzechowe jako symbol płodności

Już w antycznej Grecji drzewo orzecha włoskiego symbolizowało płodność. Gdy panna młoda wchodziła do sali weselnej, rozdawano gościom weselnym orzechy, aby Zeus obdarzył parę dużą ilością dzieci. W Szwajcarii karmiono krowy w okresie Bożego Narodzenia orzechami włoskimi, aby zwiększyć ich płodność. Ponieważ niegdyś wyrabiano łoża karabinów głównie z wytrzymałego drewna orzechowego, proszono świeżo upieczonych rodziców chłopca o zasadzenie drzewa orzechowego, aby również w przyszłości zapewnić obronę kraju.

W jakich lekach można znaleźć wysuszone liście orzecha włoskiego?

Właściwości przeciwzapalne i bakteriobójcze liści orzecha włoskiego zostały połączone w leku Imupret®* z właściwościami leczniczymi innych roślin w celu wzmocnienia układu odpornościowego. Lek roślinny Imupret®* działa już przy pierwszych objawach infekcji, również w przypadku przeziębienia.
Imupret®* zawiera w swoim składzie 7 rodzimych roślin leczniczych:

Uzupełniające się substancje czynne roślin leczniczych wzmacniają układ odpornościowy i działają bezpośrednio przeciwko drobnoustrojom chorobotwórczym, pomagając w zwalczaniu infekcji.

*dotyczy Imupret® i Imupret® N