Rośliny lecznicze: Rozmaryn (Rosmarini folium)

Besonders die ätherischen Öle des Rosmarins tragen zum vielseitigen Einsatz des Rosmarins bei. Er kann sowohl innerlich als auch äußerlich angewendet werden.

Historia rozmarynu

Roślina lecznicza rozmaryn (Rosmarinus officinalis) odgrywała ważną rolę już w kulturze antycznej. W Grecji stanowił on symbol miłości i był z tego względu poświęcony bogini Afrodycie. Ponieważ rozmarynowi przypisywano właściwości polepszające pamięć, studenci w antycznej Grecji zabierali ze sobą na egzaminy rozmarynowy wieniec.  Roślina została rozpowszechniona w Europie Środkowej dzięki benedyktynom, którzy hodowali ją w przyklasztornych ogródkach. Rozmaryn cieszył się dużą popularnością nie tylko jako roślina lecznicza, lecz także aromatyczna przyprawa o ciekawym smaku.  W czasie epidemii zarazy w Europie w czasach średniowiecza spalano ziele rozmarynu na placach oraz w pokojach chorych. Wydzielany dym, podobny do dymu z kadzidła, miał zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się epidemii.  Także słynna w XVI wieku woda królowej węgierskiej - Aqua Reginae Hungariae - była wytwarzana ze świeżych kwiatów rozmarynu. W tym celu destylowano liście rozmarynu z alkoholem. Aqua Reginae Hungariae miała przynosić szczęście w miłości i zapewniać młodzieńczy, świeży wygląd. Podobno z jej pomocą w XIV wieku nękana podagrą i reumatyzmem 72-letnia królowa Elżbieta Węgierska odmłodniała tak bardzo, że 40-letni wówczas polski król poprosił o jej rękę.
Od dawien dawna rozmaryn uchodził za zioło kochanków. Jeżeli dziewczyna potajemnie wszyła gałązkę rozmarynu do szaty ukochanego, miało jej to zapewnić jego wieczne oddanie. Również po ślubie przechowywane pieczołowicie gałązki rozmarynu miały chronić przed sprzeczkami i niezgodą w małżeństwie.

Zastosowania

Rozmaryn ma bardzo wiele zastosowań. W medycynie ludowej środek ten był stosowany w celu:

  • polepszenia trawienia,
  • pobudzenia łaknienia,
  • uzdrawiania ran,
  • leczenia wzdęć.

Obecnie rozmaryn stosowany jest głównie w postaci ziela, nalewki, oleju lub herbatki.

Zastosowania wewnętrzne:

  • dolegliwości sercowo-naczyniowe z niskim ciśnieniem krwi (niedociśnieniem - hipotonią),
  • choroby układu krążenia,
  • chroniczne osłabienie,
  • zaburzenia trawienia,
  • zapalenie oskrzeli,
  • przeziębienie i
  • wywoływanie miesiączki i skurczy porodowych.

Zastosowania zewnętrzne

W postaci nalewki rozmarynowej lub eterycznego olejku rozmarynowego surowiec jest stosowane przy:

  • chorobach układu krążenia,
  • przewlekłych zaburzeniach ukrwienia,
  • nerwobólach,
  • reumatyzmie i podagrze,
  • stanach zmęczenia i wyczerpania,
  • wypadaniu włosów,
  • jako okład o działaniu bakteriobójczym.

Jakie składniki zawiera rozmaryn?

Rozmaryn jest bogaty w:

  • olejki eteryczne,
  • garbniki,
  • substancje goryczkowe,
  • flawonoidy,
  • żywice.

Jakie działanie ma rozmaryn?

Głównie olejki eteryczne decydują o różnorakim zastosowaniu rozmarynu. Stosowany doustnie:

  • pobudza krążenie, dzięki czemu poprawia koncentrację, a tym samym możliwości przyswajania wiedzy,
  • polepsza przepływ krwi w naczyniach wieńcowych i siłę mięśnia sercowego,
  • działa pobudzająco na trawienie i rozkurczowo,
  • działa moczopędnie,
  • może wywołać miesiączkę przez pobudzanie ukrwienia.

Zewnętrzne działania rozmarynu:

  • wspomaga ukrwienie i rozgrzewa; to działanie jest szczególnie ważne u osób, którym marzną dłonie i stopy,
  • ściągające,
  • antyseptyczne (bakteriobójcze).

Które części rośliny stosuje się jako surowiec leczniczy?

W medycynie roślinnej stosowane są liście rozmarynu. Są one suszone w odpowiedni sposób, po czym pozyskuje się z nich olejek rozmarynowy.

Skąd wzięła się nazwa rozmarynu?

Nazwa rozmarynu pochodzi od rzymskich wyrazów „ros marinus“. Można je przetłumaczyć jako „morska rosa”, gdyż „ros” to rosa, a „marinus” to oznacza „morski“. Nazwa wywodzi się stąd, że rozmaryn często porasta tereny leżące nad Morzem Śródziemnym. Zimne morskie powietrze sprawia, że nocą w kwiatach rozmarynu gromadzą się małe kropelki rosy.

Gdzie można go znaleźć?

W swoim naturalnym środowisku nad Morzem Śródziemnym rozmaryn jest rośliną dziko rosnącą.  Na północ od Alp ze względu na niewielką odporność na mróz rośnie tylko na chronionych stanowiskach.

Jak rozpoznać rozmaryn?

Rozmaryn jest wieloletnim wiecznie zielonym krzewem o silnie drewniejących łodygach, dorastającym do dwóch metrów. Posiada on liczne gałęzie, na których rosną podobne do igieł szorstkie liście, od góry błyszczące, a od dołu ze skórzastymi włoskami, podwinięte ku dołowi. Od maja do czerwca na krzewach rozmarynu pojawiają się bladoniebieskie lub fioletowe kwiaty.

W których lekach roślinnych można znaleźć rozmaryn lekarski?

Canephron®* zawiera wyciągi z rozmarynu, lubczyku ogrodowego i ziela tysiącznika. Działania substancji roślinnych zawartych w leku Canephron®* uzupełnia się wzajemnie. Działanie przeciwzapalne powoduje złagodzenie uczucia pieczenia i bólu przy oddawaniu moczu, zaś działanie przeciwskurczowe pozwala na zmniejszenie skurczów pęcherza. Uczucie nacisku na pęcherz i skurczu ustępuje. Dzięki działaniu antyadhezyjnemu przywieranie bakterii do ścianek pęcherza jest utrudnione - ułatwia to wypłukanie drobnoustrojów chorobotwórczych, zapobiega również nawrotom infekcji.

Dzięki unikalnemu połączeniu trzech substancji czynnych Canephron®*:

  • zmniejsza ból i pieczenie1
  • ułatwia oddawanie moczu2
  • redukuje liczbę nawrotów infekcji3

Poza tym Canephron®* jest lekiem o bardzo dobrej tolerancji.

*dotyczy leku Canephron® N – krople, Canephron® - tabletki drażowane


1 Ivanov et al., An open-label, non-randomized, multicenter, interventional study to investigate the safety and efficacy of Canephron® N in the management of uncomplicated urinary tract infections (ulJTI), Oinical Phytosdence (2015) 1:7.
2 Brenneis et al. (2012). Spasmolytic activity of Canephron® N on the contractility of isolated urinary bladder. 13th International Congress of Ethnophanmacology, Graz, Austria, Congress Posterh.
3 Ivanov D. et al. Therapeutical effect,; of Canephron® N -" in treatment of urinary tract infections in diabetes II patients with metabpolic syndrome, Zdorov'ya Ukrainy (17)2005.